Şirketler için stajyer işe alma rehberi: zorunlu staj programı, isteğe bağlı staj, ücretli-ücretsiz staj farkları, SGK bildirimi, sigorta primleri, mentorluk programı kurma ve stajyerden tam zamanlı çalışana geçiş süreci.
İçindekiler
- Stajyer Nedir? Türler
- Zorunlu Staj
- İsteğe Bağlı Staj
- Yasal Çerçeve ve İş Kanunu
- Ücret ve Maliyet
- SGK ve Sigorta Bildirimi
- Stajyer Bulma Kanalları
- Mülakat ve Seçim
- Etkili Staj Programı Kurma
- Mentor Sistemi
- Çalışma Ortamı ve Ekipman
- Performans Değerlendirme
- Tam Zamanlıya Dönüşüm
- Stajyer Yönetiminde 7 Hata
- Mini Sözlük
- Sıkça Sorulan Sorular
- Sonuç
Stajyer alımı şirketler için iki temel değer yaratır: birincisi yetenek pipeline'ı (gelecek tam zamanlı çalışanları erken tanıma); ikincisi maliyet etkin operasyonel destek (kurucunun veya ekibin yapamadığı standart işleri yapma). Doğru kurulmuş bir staj programı stajyerin %30-40'ını tam zamanlı çalışana dönüştürür; bu dönüşüm doğrudan işe alım maliyetlerini ortadan kaldırır. Yanlış kurulmuş program ise her iki taraf için de zaman kaybıdır.
Türkiye'de stajyer mevzuatı 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde düzenlenir. Üniversitelerin zorunlu staj döneminde yapılan staj ile şirketin kendi başlattığı isteğe bağlı staj farklı yasal yapıya tabidir. Bu rehber 2026 mevzuatına göre staj türlerini, ücret-maliyet hesaplamalarını, SGK bildirimini, kaliteli program kurma adımlarını ve tam zamanlıya dönüşüm sürecini içerir.
Stajyer Nedir? Türler
Stajyer; akademik ya da mesleki eğitim sürecini tamamlamak amacıyla bir şirkette çalışan, henüz tam zamanlı işçi statüsünde olmayan kişidir. Türkiye'de iki temel staj türü vardır ve her birinin yasal yapısı ile mali yükümlülükleri farklıdır:
- Zorunlu staj: Üniversite veya mesleki lise müfredatının zorunlu parçası; öğrenci eğitim kurumunca yönlendirilir.
- İsteğe bağlı staj: Şirket veya öğrenci girişimiyle başlayan, ücreti şirket-öğrenci anlaşmasına bağlı staj.
Zorunlu Staj
Üniversitelerin mühendislik, işletme, iletişim, hukuk, mimarlık fakültelerinde son sınıf veya 3. sınıfta zorunlu staj yapılması istenir. Süresi 20-60 iş günü arası değişir.
Zorunlu Staj Şartları
- Süre: 20-60 iş günü (üniversiteye göre).
- Asgari ücret: 2026 itibarıyla brüt asgari ücretin %30'u (~7.500 TL/ay).
- SGK primi: Şirket %1 iş kazası primi öder; emeklilik primi yok.
- İş güvenliği eğitimi: Şirket sağlamak zorunda.
- Yıllık izin: Yok; staj süresi içinde devam eder.
- Stajyer değerlendirme formu: Üniversite tarafından gönderilen form doldurulur.
İsteğe Bağlı Staj
Şirket kendi inisiyatifiyle başlatır; süresi ve ücreti tamamen şirket-stajyer anlaşmasına bağlı. Yaz dönemi 2-3 aylık staj programları en yaygın örnek.
İsteğe Bağlı Staj Çerçevesi
- Süre: 1-12 ay arası esnek.
- Ücret: Pazarlık konusu; ortalama 8-20K TL/ay (deneyim ve sektöre göre).
- SGK: Eğer maaşlı ise tam SGK bildirimi gerekli; bordrolu çalışan gibi.
- Sözleşme: Yazılı staj sözleşmesi şart; hizmet sözleşmesi değil.
- Sigorta: Özel sağlık sigortası önerilir.
Yasal Çerçeve ve İş Kanunu
Stajyer 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında "işçi" sayılmaz; ancak iş güvenliği yükümlülükleri, asgari ücret kurallarına benzer minimum standartlar geçerli. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu zorunlu staj için ek koruma sağlar.
- Çalışma süresi: 18 yaş altı stajyer için günlük 8 saat üst sınır; üzeri yok.
- İş güvenliği: İş güvenliği uzmanı bulundurma + eğitim verme zorunlu.
- Mesleki eğitim: Staj amacına uygun, gerçek iş tecrübesi sağlama.
- İş kazası: Şirket tarafından bildirilir; SGK kapsamı vardır.
Ücret ve Maliyet
| Stajyer Türü | Net Ücret | SGK | Toplam |
|---|---|---|---|
| Zorunlu staj (asgari) | 7.500 TL | ~75 TL | ~7.575 TL |
| Zorunlu staj (üst düzey) | 10.000 TL | ~100 TL | ~10.100 TL |
| İsteğe bağlı (junior) | 10-15K TL | ~Tam SGK | ~14-21K TL |
| İsteğe bağlı (mid) | 15-25K TL | ~Tam SGK | ~21-35K TL |
SGK ve Sigorta Bildirimi
Zorunlu staj için sadece %1 iş kazası prim ödenir; bu çok düşük maliyet (aylık ~75 TL). İsteğe bağlı maaşlı stajyer için tam SGK bildirimi gerekli; bordrolu çalışan gibi.
Bildirim Adımları (Zorunlu Staj)
- Üniversite stajyer onay formu alınır.
- SGK'ya işe başlama bildirimi (1 gün önce).
- Aylık prim hizmet belgesi (APHB) verilir; %1 iş kazası primi.
- Staj süresi sonu çıkış bildirimi.
Stajyer programın için profesyonel ofis ortamı
Login Office hazır ofis ve coworking paketleri stajyer programları için ideal: profesyonel atmosfer, mentor-stajyer 1:1 odası, ekip çalışma alanı tek pakette.
İş Sözleşmesi Yerine Staj Sözleşmesi
Stajyer ile yapılan sözleşme klasik iş sözleşmesinden farklıdır; çünkü stajyer "işçi" değil "öğrencidir". Staj sözleşmesinde belirtilmesi gereken kritik maddeler: stajın amacı (mesleki eğitim), süresi, çalışma günleri ve saatleri, ücret (zorunlu staj için asgari ücretin %30'u), iş güvenliği taahhüdü, gizlilik (NDA) hükmü, fikri mülkiyet hakları (stajyerin yaptığı işin sahipliği), staj sona erme şartları ve değerlendirme prosedürü. Üniversitenin gönderdiği zorunlu staj formu da imzalanır; bu form bağlı baroya değil üniversiteye gönderilir. İsteğe bağlı stajda ise tarafların kendi anlaşması esastır; ancak yine yazılı bir staj protokolü hazırlanması ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda kritik delil oluşturur.
Stajyer Bulma Kanalları
- Üniversite kariyer ofisleri: Boğaziçi, ODTÜ, İTÜ, Bilkent, Sabancı; doğrudan iletişim.
- LinkedIn Jobs (Stajyer filtresi): Geniş havuz, kalite öğrenciler.
- Kariyer.net + Yenibiris: Yerel iş portalleri.
- Genc.tobb (TOBB): İş dünyasına yönlendirme programları.
- Üniversite teknopark: İTÜ Çekirdek, ODTÜ Teknokent, Boğaziçi BUSEED.
- Sektör meetup ve konferans: Yüz yüze tanışma.
- Çalışan ağı (referral): Mevcut çalışanların tavsiyesi.
- Twitter / X: Sektör hashtag'leri.
Mülakat ve Seçim Süreci
Stajyer mülakatı tam zamanlı mülakatın hafifletilmiş hâlidir; teknik beceriden çok tutum + öğrenme isteği + uyum aranır.
- CV + motivasyon mektubu: Akademik notlar, kişisel projeler, ilgi alanları.
- Telefon mülakatı (15-20 dk): İletişim becerileri, motivasyon.
- Yüz yüze (45-60 dk): Şirket tanıtımı + 3-5 soru.
- Küçük görev (opsiyonel): 1-2 saatlik basit task.
- Karar ve teklif: 3-5 iş günü içinde.
Stajyer Mülakatında Kritik Sorular
- "Niçin bu sektör?"
- "Hangi kişisel projeleri yapıyorsun?"
- "Yeni bir araç öğrenmen gerekirse nasıl yaklaşırsın?"
- "3 ayın sonunda ne öğrenmiş olmak istersin?"
- "Hangi beceride zayıf hissediyorsun?"
Etkili Staj Programı Kurma
Başarılı staj programı 5 unsurdan oluşur:
- Net görev tanımı: Staj süresince yapılacak somut işler ve hedefler.
- Atanan mentor: Senior bir çalışan; haftada en az 30 dk 1:1 görüşme.
- Yapılandırılmış eğitim: İlk hafta orientation, sonraki haftalar konu konu derin dalış.
- Ölçülebilir KPI: Aylık değerlendirilen sonuçlar.
- Kapanış sunumu: Staj sonunda ekibe yaptığı işin sunumu + öğrenilenler.
Mentor Sistemi
Mentor, stajyerin başarısının en büyük belirleyicisi. Mentor seçimi:
- Senior+ deneyim: 3+ yıl sektör tecrübesi.
- Eğitim becerisi: Anlatabilen, sabırlı.
- Müsait zaman: Haftada 1 saat ek zaman ayırabilir.
- Pozitif tutum: Stajyeri "yardımcı" değil "geleceğin meslektaşı" olarak görür.
Haftalık 1:1 Yapısı
- Bu hafta ne yaptın? (10 dk)
- Ne öğrendin? (5 dk)
- Ne sıkıntı yaşadın? (10 dk)
- Önümüzdeki hafta ne yapacaksın? (5 dk)
Çalışma Ortamı ve Ekipman
Stajyer ofise rahat erişebileceği bir lokasyon, kendi masası, dizüstü bilgisayar (varsa), gerekli yazılım hesapları (Slack, Notion, GitHub vs) ile karşılanmalı. Profesyonel ortam stajyere "buradaki kararlı bir parçayım" hissini verir; bu his motivasyon ve katkıyı katlar.
Hazır ofis paketleri stajyer programları için ideal: profesyonel atmosfer, ekip etkileşimi, ihtiyaç olan ekipman ve toplantı odaları tek pakette.
Performans Değerlendirme
Aylık ya da staj sonu değerlendirme:
- Görev tamamlama: Verilen işleri zamanında ve kaliteli bitiriyor mu?
- Öğrenme hızı: Yeni araç ve süreçleri ne kadar hızlı kavrıyor?
- İletişim: Soruları zamanında soruyor mu, geri bildirim alıyor mu?
- Takım uyumu: Ekipte nasıl bir izlenim bırakıyor?
- İnisiyatif: Verilen iş dışında değer ekliyor mu?
Tam Zamanlıya Dönüşüm
Başarılı stajyere staj süresi sonunda tam zamanlı teklif sunmak, en düşük maliyetli işe alım yöntemidir. Doğru profilden geçtiği kanıtlanmış, kültüre adapte olmuş, ekibe entegre olmuş.
Dönüşüm Adımları
- Staj sonu 1 ay önce değerlendirme: Tam zamanlı uygun mu?
- Pozisyon tanımı: Junior rol açıklaması.
- Maaş teklifi: Junior düzey (20-35K TL/ay).
- Resmi teklif mektubu.
- Sözleşme + SGK bildirim.
Stajyer Onboarding'i: İlk 30 Gün
Staj programının ilk 30 günü, stajyerin geri kalan dönemde nasıl performans göstereceğini büyük ölçüde belirler. Birinci hafta: orientation, şirket ve ürün tanıtımı, takım üyeleri ile tanışma toplantıları, gerekli sistem hesapları (Slack, Notion, GitHub vb) açılır, mentor ile ilk uzun 1:1 görüşme yapılır. İkinci hafta: mevcut süreçleri gözlemleme, küçük bir gözlem projesi (mevcut iş akışında geliştirilebilir noktaları yazma), takım toplantılarına dinleyici olarak katılım. Üçüncü hafta: ilk somut görev başlama; mentor eşliğinde yapılır, geri bildirim sıkı tutulur. Dördüncü hafta: ilk bağımsız küçük katkı, ilk ay değerlendirme görüşmesi, ikinci ay hedefleri belirleme. Bu yapı stajyerin kendini "ekibin parçası" hissetmesini ve hızlı katkı sağlamasını destekler. Yapılandırılmış onboarding olmayan staj programlarında stajyerin %40'ı ilk ayın sonunda motivasyonsuz hâle gelir; yapılandırılmış programda bu oran %10 altında kalır.
Stajyer Yönetiminde 7 Hata
- Stajyere "kahve getir" demek. Mesleki gelişim olmaz, motivasyon kırılır.
- Mentor atamamak. Yardım alamayan stajyer öğrenemez.
- Görev tanımı belirsizlik. Stajyer ne yapacağını bilmiyor.
- Geri bildirim vermemek. Aylık değerlendirme atlanır.
- Ücretsiz çalıştırmak. Yasal sınır asgari ücretin %30'u.
- Sigorta yapmamak. İş kazasında ciddi sorumluluk doğar.
- Tam zamanlı teklif yapmamak. Yetenek kaybı.
Mini Sözlük
- Zorunlu Staj
- Üniversite müfredatı kapsamında zorunlu yapılan staj.
- İsteğe Bağlı Staj
- Şirket inisiyatifiyle başlayan, ücret/süre esnek staj.
- Mentor
- Stajyere yol gösteren, deneyimli ekip arkadaşı.
- SGK İş Kazası Primi
- Stajyer için sadece %1 oranında ödenen sigorta primi.
- APHB
- Aylık Prim ve Hizmet Belgesi; SGK aylık bildirim.
- Tam Zamanlı Dönüşüm
- Stajyerin staj süresi sonunda kalıcı çalışan olarak işe alınması.
Sıkça Sorulan Sorular
Stajyer kaç ay çalışabilir?
Zorunlu staj 20-60 iş günü; isteğe bağlı staj 1-12 ay. Üniversite zorunlu staj programının süresine uyulmalı; isteğe bağlı staj sözleşmeyle belirlenir.
Stajyere asgari ücret ödemek zorunlu mu?
Zorunlu stajda asgari ücretin %30'u (2026 ~7.500 TL/ay) zorunlu. İsteğe bağlı stajda taraflar serbestçe anlaşır; ancak adil ücret etik açıdan beklenir.
Stajyer SGK bildirimi nasıl yapılır?
Zorunlu staj için sadece %1 iş kazası primi öderek bildirim yapılır. İsteğe bağlı maaşlı stajyer için tam SGK bildirimi gereklidir; bordrolu çalışan gibi.
Stajyer fazla mesai yapabilir mi?
18 yaş altı stajyerler için günlük 8 saat üst sınırı vardır; fazla mesai yapamaz. 18 yaş üstü stajyer için tam zamanlı çalışan kuralları uygulanır.
Stajyer iş kazası geçirirse şirket sorumlu mu?
Evet. Şirket iş güvenliği yükümlülüklerini sağlamakla sorumludur. SGK iş kazası primi ödenmiş olduğu için stajyer sağlık masrafları kapsama girer; ancak şirketin ihmali varsa ek tazminat doğabilir.
Stajyer şirket sırlarına erişiyorsa NDA imzalattırılmalı mı?
Kesinlikle evet. Stajyere de mutlaka gizlilik (NDA) sözleşmesi imzalattırılmalı; özellikle yazılım, ürün geliştirme, müşteri verisi gibi hassas alanlarda.
Tam zamanlı işe almadan stajı uzatabilir miyim?
Evet. Üniversite zorunlu staj sürecinin uzatılması üniversite onayına bağlı; isteğe bağlı staj ise yeni sözleşme ile uzatılabilir. Maks 1 yıl önerilir.
Stajyer ne kadar süre içinde tam zamanlı çalışana dönüşür?
Standart staj 3-6 ay; sonunda performansa göre teklif yapılır. Bazı şirketler 2 ay sonunda erken teklif verir, bazıları staj sonunu bekler. Kararı performans + bütçe + pozisyon ihtiyacı belirler.
Stajyere maaş zammı yapılabilir mi?
İsteğe bağlı maaşlı stajyer için evet, sözleşme uzatılırsa zam mümkün. Zorunlu staj için ücret üniversite + yasal sınırlara bağlıdır; aşılması mümkün ama indirimi yasak.
KOBİ için kaç stajyer alınmalı?
Mentor başına 1 stajyer kuralı işler. 5 kişilik ekipte 1 stajyer, 10 kişilik ekipte 2 stajyer ideal. 3+ stajyer mentorluk kalitesini düşürür ve operasyonel yönetim zorlaşır.
Stajyer Programı Yetenek Pipeline'ının Temelidir
Doğru kurulmuş bir stajyer programı şirketin gelecek kadrosunu önceden tanıma fırsatı sunar; %30-40 dönüşüm oranıyla işe alım maliyetlerini ortadan kaldırır. Yanlış kurulmuş program ise hem stajyerin zamanını hem şirketin kaynaklarını yer. Başarının formülü; net görev tanımı + atanan mentor + yapılandırılmış eğitim + ölçülebilir KPI + adil ücretten geçer.
2026 itibarıyla Türkiye'de zorunlu staj asgari ücreti aylık 7.500 TL civarında; %1 iş kazası SGK primi ile toplam maliyet ~7.600 TL/ay. İsteğe bağlı staj 10-25K TL aralığında değişir; tam SGK bildirimi gerekir. Profesyonel çalışma ortamı (hazır ofis, coworking) stajyere "ekibin parçasıyım" hissini verir; bu his motivasyon ve katkıyı doğrudan etkiler. Staj sonu tam zamanlı teklif sunulan stajyer şirkete uzun vadeli sadakatle bağlanır; bu yaklaşım yeteneği şirketi içinde büyütmenin en sürdürülebilir yoludur.
"Bugünün stajyeri, beş yıl sonra şirketin lideri olabilir; ona buna göre yatırım yap." — Yetenek yönetimi gözlemleri 2026
Stajyer programın için profesyonel ofis çözümü
Login Office Kartal hazır ofis ve coworking paketleriyle stajyer programları için ideal ortam: ekip alanı, mentor odası, toplantı odaları tek pakette.